Yeminli tercüman kimdir, nasıl olunur?

Yeminli tercüman, bir noterlikte dil bildiğini beyan ederek yemin etmiş ve hakkında yemin zaptı düzenlenmiş kişidir. Türkiye’de resmî belge çevirilerini imzalayan kişi budur.

Nasıl olunuyor

Uygulama kısaca şöyle işler: kişi, ilgili dili bildiğini gösteren bir diploma ya da denk sayılan bir belge ile bir noterliğe başvurur. Noterlik belgeleri inceler, uygun görürse kişiyi yemin ettirir ve bir tutanak düzenler. Bu tutanak, o kişinin o noterlikte çeviri imzalayabileceğini gösterir.

İstenen belgeler noterlikten noterliğe küçük farklar gösterebilir. Genel olarak kimlik, dil yeterliliğini gösteren belge ve adli sicil kaydı istenir; kesin liste için başvuracağınız noterliğe sormak gerekir. Noterlik, başvuruyu kabul etmek zorunda değildir; kendi iş hacmine ve o dilde hâlihazırda çalıştığı tercüman sayısına göre değerlendirir.

Ölçülen şey dil diplomasıdır

Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: değerlendirilen, kişinin çeviri yetkinliği değil dil belgesidir. Bir merkezî çeviri sınavı ya da yeterlilik ölçümü yapılmaz. Bu, sektörün kendi meslek örgütlerinin de dile getirdiği bir eksikliktir.

Pratik sonucu şudur: yemin zaptı bulunması, kişinin o alanda iyi çeviri yapacağını göstermez; yalnız imzasının noterlikçe tanınacağını gösterir. Bir hukuk metnini ya da tıbbi raporu kimin çevirdiği, bu yüzden hâlâ önemlidir.

Yaygın yanlış inanış: “devletten yetki alınıyor”

Çok duyulan bir cümle var: yeminli tercümanın devletten yetki aldığı. Böyle bir yetkilendirme yoktur. İşlem tamamen noterlik düzeyinde kalır; ortada bir bakanlık kaydı, bir meslek ruhsatı ya da ulusal bir liste bulunmaz.

Bu yanlış inanışın pratik zararı şudur: müşteri, unvanın kendisini bir güvence sanır ve hangi noterlikte zapt bulunduğunu sormaz. Oysa dosyayı kurtaran soru budur. Ayrıntı sicil sayfasındadır.

Yetkinin sınırı

Yeminli tercüman kendi çevirisini imzalar ve kaşeler. Yapamayacağı şey, çeviriyi kendi başına resmîleştirmektir: tasdik işlemi noterliğe aittir. Tercüman ayrıca belgenin gerçekliğini de doğrulamaz; önüne gelen belgeyi çevirir, şüphelendiği bir durum varsa size bildirir.

Her noterlikte ayrı zapt

Yemin zaptı yalnız alındığı noterlikte geçerlidir. Tercüman, çalıştığı her noterlikte ayrı zapt aldırmak zorundadır. Müşteri açısından anlamı: onay alacağınız noterliği baştan söylemeniz gerekir, yoksa çeviri o noterlikte işleme alınmayabilir.

İki farklı iş: yazılı çeviri ve noterde refakat

İkincisi ayrı bir hizmettir; bkz. noterde tercüman bulundurma.

Ne yapmalı

Bir büroyla çalışırken sorulacak doğru soru “yeminli misiniz” değil, “benim gideceğim noterlikte zaptınız var mı” sorusudur. Noterliğe doğrudan soracaksanız cümle şudur:

Çevirimi şu adı taşıyan tercüman yapacak. Bu tercümanın sizin noterliğinizde yemin zaptı var mı; çeviriyi getirdiğimde onaylayabilir misiniz?

Ayrıntı için büro seçimi sayfasına ve yeminli tercüme hizmet sayfasına bakınız.