Noter çevirinin doğruluğunu onaylar mı?

Bu, tercüme işinde en yaygın yanılgıdır ve hata çıktığında kime başvurulacağını belirlediği için pratik sonucu vardır.

Noterliğin tasdik ettiği şey

Noterlik, önüne gelen çeviriyi okuyup doğruluğunu değerlendirmez. Yaptığı iş şudur: çeviriyi imzalayan kişinin kendi kayıtlarında yemin zaptı bulunan tercüman olduğunu ve imzanın ona ait olduğunu tespit eder, bunu bir şerhle belgeler.

Bu yüzden şerhte “çeviri doğrudur” anlamına gelen bir ifade bulunmaz; ne yazdığı şerh sayfasında açıklanmıştır.

Kim neyi üstleniyor

Tablonun okunuşu şudur: zincirdeki hiçbir makam çevirinin doğruluğunu denetlemez. Denetim, ancak belgeyi alan kurumun incelemesinde ortaya çıkar.

Sorumluluk kimde

Metnin içeriğinden çeviriyi imzalayan tercüman sorumludur. Yanlış çeviri nedeniyle bir zarar doğarsa muhatap noterlik değil, tercüman ve onun çalıştığı bürodur.

Bu, büro seçiminin neden önemli olduğunu da açıklar: noter onayı bir kalite güvencesi değildir, yalnız kimlik ve yetki tespitidir.

Yaygın sonuç: yanlış beklenti

Müşteriler çoğu zaman “noterden geçti, o hâlde doğrudur” diye düşünüyor. Oysa noterlikten geçen bir çeviride de terim hatası, atlanmış satır ya da yanlış yazılmış bir tarih bulunabilir. Kurumların ret gerekçelerinin önemli bir bölümü tam olarak bu tür hatalardır; bkz. isim ve tarih yazımı.

Ne yapmalı

• Çeviriyi teslim alırken ad, tarih, sayı ve belge numaralarını kendiniz kontrol edin.
• Kaynak belgede olup çeviride görünmeyen bir alan varsa sorun.
• Alan uzmanlığı gereken dosyalarda (tıbbi, hukuki, teknik) kimin çevirdiğini sorun.
• Mühür ve imza alanlarının çevirmen notuyla gösterildiğini doğrulayın; bu alanlar boş bırakılmaz.

Hata çıkarsa izlenecek yol

1. Kurumdan ret gerekçesini yazılı isteyin; sözlü gerekçeler farklı şeyleri anlatabiliyor.
2. Gerekçe çeviriye ilişkinse çeviriyi yapan büroya başvurun; düzeltme onun işidir.
3. Düzeltilen çeviri noter onaylıysa onay da yenilenir; bu, yeni bir noterlik işlemidir.
4. Gerekçe belge eksikliğine ya da kurumun kendi kuralına ilişkinse yol farklıdır; bkz. kabul edilmezse ne olur.

Örnek senaryo: doğru okunan bir ret

Bir ikamet dosyasında çeviri reddedildi. Gerekçe yazılı istendiğinde şu çıktı: kaynak belgede bulunan bir kaşenin çeviride gösterilmemesi. Bu, içerik hatası değil eksik aktarımdır ve çeviriyi yapan tarafın işidir; düzeltme ek ücret alınmadan yapılır ve noter onayı yenilenir.

Aynı dosyada ikinci bir gerekçe daha vardı: kurumun listesinde bulunan bir belgenin hiç sunulmamış olması. Bu ikinci gerekçe çeviriyle ilgili değildir; eksik belge temin edilir ve onun çevirisi ayrı hesaplanır. İki gerekçenin ayrıştırılması, kimin ne yapacağını netleştirir.

Neden zincirde içerik denetimi yok

Noterlik, apostil makamı ve konsolosluk; üçü de imza ve mühür üzerinden çalışır. Bunun sebebi, hiçbirinin belgenin konusunda uzman olmamasıdır: bir tıbbi raporun ya da bir mühendislik şartnamesinin doğru çevrilip çevrilmediğini değerlendirecek bilgi bu makamlarda bulunmaz. Sistem, doğruluğu değil izlenebilirliği güvence altına alacak biçimde kurulmuştur.

Büro ne yapar, ne yapamaz

Tercüme büroları tasdik işleminin tarafı değildir; çeviriyi hazırlar ve süreci yürütür. Onay işlemi münhasıran noterliğe aittir. Ayrıntı noter onaylı tercüme sayfasındadır.