Apostil nedir, ne işe yarar?
Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında belgenin gerçekliğini tek bir şerhle kanıtlayan uluslararası sistem.
Apostil, bir ülkede düzenlenmiş resmî belgenin başka bir ülkede kabul edilebilmesi için konulan şerhtir. Amacı, uzun tasdik zincirlerini tek bir işleme indirmektir.
Neyi kanıtlar
Apostil, belgedeki imzanın gerçekliğini, imzalayanın sıfatını ve varsa mührün gerçekliğini kanıtlar. Belgenin içeriğinin doğru olduğunu ya da hedef ülkede hangi hukuki sonucu doğuracağını kanıtlamaz.
Yani apostilli bir diploma, o diplomanın gerçek olduğunu gösterir; hedef ülkede denk sayılacağını göstermez. Denklik ayrı bir süreçtir; bkz. denklik sayfası.
Sık görülen yanlış inanış
Apostilin “belgeyi uluslararası geçerli kıldığı” çok söylenir. Doğru olan daha dardır: apostil, karşı tarafın belgedeki imzayı ve mührü doğrulamasını kolaylaştırır. Belgenin o ülkede ne işe yarayacağı, o ülkenin kendi kurallarına bağlıdır.
Bunun pratik sonucu şudur: apostilli bir belge de reddedilebilir. Ret gerekçesi apostilde değil, belgenin içeriğinde, tarihinde ya da eksik bir ekte olabilir.
Nerede geçerli
Yalnız Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında. Avrupa Birliği ülkelerinin tamamına yakını taraftır; bu yüzden AB’ye giden belgelerin çoğunda apostil yeterli olur.
Hedef ülke taraf değilse daha uzun bir zincir işler; bkz. apostil geçerli değilse. Taraf ülke listesi zamanla değiştiği için her dosyada yeniden bakılır; güncel durum bu sayfada izlenir.
Şerhin biçimi
Apostil şerhi standart bir başlık taşır ve numaralı alanlardan oluşur: belgeyi düzenleyen ülke, imzalayan kişi, sıfatı, mühür, şerhin düzenlendiği yer, tarih, makam, numara, mühür ve imza. Bu standart, herhangi bir ülkedeki görevlinin şerhi tanıyabilmesi içindir.
Alan başlıkları standart olduğu için tanınır; ancak alanların içeriği belgeyi düzenleyen ülkenin dilindedir. Bu ayrım, şerhin neden çoğu zaman çevrildiğini açıklar; bkz. şerh çevirisi.
Neyi çözer, neyi çözmez
| Soru | Apostil bunu çözer mi |
|---|---|
| Belgedeki imza gerçek mi | Evet |
| Mühür yetkili makama mı ait | Evet |
| Belgedeki bilgiler doğru mu | Hayır |
| Diploma hedef ülkede denk sayılır mı | Hayır, denklik ayrı süreçtir |
| Belge çevrilmiş sayılır mı | Hayır, çeviri ayrı işlemdir |
| Belgenin tarihi hâlâ geçerli mi | Hayır, kabul penceresi kurumundur |
Kim düzenler
Türkiye’de makam belgenin türüne göre değişir: idari belgeler valilik ve kaymakamlıklardan, adli belgeler adalet komisyonu başkanlıklarından. Ayrıntı apostil nereden alınır sayfasındadır.
Şerhin belgeye nasıl bağlandığı
Şerh belgeye yapıştırılarak ya da doğrudan damgalanarak konur ve belgeyle bir bütün oluşturur. Çok sayfalı belgelerde sayfalar birleştirilir ve şerh bu bütüne ilişkin olur. Bu yüzden dosyanın açılması, sayfaların ayrılması ya da yeniden birleştirilmesi belgeyi tartışmalı hâle getirir.
Aynı gerekçeyle şerh, belgenin fotokopisine değil kabul edilen nüshaya konur. Elinizde şerhli belgenin fotokopisi varsa bu, apostilli bir belge değildir; karşı taraf çoğunlukla şerhli nüshanın kendisini ister.
Yabancı belgeye Türkiye’den apostil alınmaz
Şerh, belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamınca konur. Yurt dışından gelen bir belgeye Türkiye’den apostil alınamaz; belge yurt dışındayken şerhinin alınması gerekir. Bu, sonradan fark edildiğinde aylara mal olan bir hatadır.
Çeviriyle ilişkisi
Apostilin çeviriden önce mi sonra mı alınacağı hedef ülkeye göre değişir. Bu sorunun cevabı ayrı bir sayfada ele alınmıştır.
Sık sorulan sorular
Hayır. İmzanın ve mührün gerçekliğini kanıtlar.
Hayır, denklik ayrı bir süreçtir.
Hayır, belgeyi düzenleyen ülkeden alınır.
Evet, AB ülkelerinin tamamına yakını sözleşmeye taraftır.
Edilebilir. Apostil yalnız imza ve mührü doğrular; ret gerekçesi belgenin içeriği, tarihi ya da eksik bir eki olabilir.
Hayır. Çeviri ayrı bir işlemdir ve hedef kurumun istediği dile yapılır.