Avusturya’da meslek tanınması: akademik olmayan yol

Avusturya’da meslek tanınması denince akla üniversite diploması gelir; oysa dosyaların büyük bölümü akademik olmayan niteliklerle ilgilidir: kaynakçı, elektrikçi, aşçı, kuaför, bakım elemanı, sürücü.

Önce: meslek düzenlenmiş mi

Bu sorunun cevabı, süreci ya tamamen ortadan kaldırır ya da aylara yayar.

Avusturya’da bazı meslekler düzenlenmiştir: icrası belirli bir yeterlilik ve izne bağlıdır. Sağlık meslekleri, bakım hizmetleri ve pek çok zanaat dalı bu kapsamdadır.

Buna karşılık pek çok iş düzenlenmemiştir ve işveren sizi doğrudan istihdam edebilir. Depo, üretim bandı, lojistik, temizlik ve pek çok yardımcı görev için tanınma başvurusu yapılmaz.

İşveren istemediyse ve meslek düzenlenmemişse başvuru yapmayınız; bkz. gereksiz işlem yaptırmayın.

Yetkili makam mesleğe göre değişir

Akademik olmayan niteliklerde yetki tek elde toplanmamıştır. Zanaat ve ticaret dalları bir kanaldan, sağlık ve bakım meslekleri başka bir kanaldan yürür.

Ayrıca bağlayıcı olmayan bir değerlendirme yolu vardır: niteliğinizin Avusturya sistemindeki karşılığını açıklayan bir yazı alınabilir. Bu, iş görüşmelerinde işe yarar ama icra hakkı vermez; bkz. değerlendirme belgesi.

Yanlış makama yapılan başvuru geri döner ve aylar kaybedilir. Mesleğinizin hangi kanala bağlı olduğunu başvurudan önce yazılı olarak öğreniniz.

Belgelenecek olan: deneyim

Akademik olmayan dosyalarda değerlendirmenin ağırlık merkezi deneyimdir. Bu yüzden belgelerin biçimi, sayısından önemlidir.

İşveren yazılarında şunlar açıkça yazmalıdır:

• Başlangıç ve bitiş tarihleri
• Görev tanımı ve fiilen yapılan işler
• Kullanılan makine, teknik ya da yöntemler
• Tam ya da yarı zamanlı çalışma

“Firmamızda çalışmıştır” biçiminde tek cümlelik yazılar bu dosyalarda yetersiz kalır. SGK hizmet dökümü ise süreleri kurum kaydıyla gösterdiği için güçlü bir destektir.

Mesleki Yeterlilik Belgesi

Türkiye’de Mesleki Yeterlilik Belgesi almış olanlar için dosya belirgin biçimde güçlenir. Belge, sınavla ölçülmüş bir yeterliliği gösterdiği için beyandan farklı bir ağırlık taşır.

Belgeniz varsa dosyanın omurgasını bu belge üzerine kurunuz.

Çeviri ve apostil

Belgeler Almanca çevrilir ve apostil istenir. Çevirinin biçimi konusunda yetkili makamın beklentisini önceden sorunuz; Avusturya içinde yapılmış çeviri isteyen birimler vardır.

Bkz. yeminli tercüme kabulü ve işlem sırası.

Uyum tedbiri

Eğitiminiz ile Avusturya’daki karşılığı arasında fark bulunursa uyum dönemi ya da yeterlilik sınavı istenebilir. Bu olumsuz bir karar değildir; tamamlanacak bir yol haritasıdır.

Dil koşulu

Müşteri ve hasta teması gerektiren mesleklerde Almanca yeterliliği aranır ve düzey yüksek olabilir; bkz. ÖSD dil belgesi.

Çalışma izni tarafındaki puan hesabı için bkz. Rot-Weiß-Rot Kart.

Kısmi tanınma

Değerlendirme sonucunda niteliğinizin bir bölümü tanınabilir. Bu, mesleğin tamamını değil belirli işleri yapabileceğiniz anlamına gelir ve pek çok kişi için çalışmaya başlamak bakımından yeterlidir.

Kısmi tanınmayı reddedip tam tanınma beklemek, aylarca çalışmadan kalmak demektir; bu tercihi bilerek yapınız.

İşverenin rolü

Pek çok dosyada işveren, süreç boyunca çalışanı istihdam edebilir ya da uyum dönemini kendi bünyesinde geçirtir. İşverene bu imkânı sormak, bekleme süresini üretken hâle getirir.

Ayrı yetki belgeleri

Meslekle ilgili ayrı yetki belgeleri (ağır vasıta, iş makinesi, forklift gibi) çoğu zaman mesleki tanınmadan bağımsız yürür ve kendi değişim usulüne tabidir.

Bkz. sürücü belgesi ve yetki belgesi.

Belgelenemeyen deneyim

Kayıt dışı çalışılmış dönemler belgelenemediği için değerlendirmede sayılmaz. Bu, Türkiye’den gidenlerin sıkça karşılaştığı bir kayıptır.

Elinizde yalnız sözlü tanıklık varsa dosyanızı bunun üzerine kurmayınız; belgelenebilir dönemleri öne çıkarınız.

Başvuru öncesi danışma

Avusturya’da yurt dışında nitelik kazanmış kişilere yönelik danışma birimleri bulunur. Başvurudan önce buraya sormak, yanlış makam ve gereksiz çeviri masrafını önler.

Bkz. gereksiz işlem yaptırmayın.

Sağlık ve bakım meslekleri

Bakım ve sağlık alanında tanınma dosyaları ayrı bir sıkılıkla incelenir. Eğitim saatleri, uygulama süreleri ve staj dökümleri ayrı ayrı istenir.

Bu alanda dil düzeyi de yüksek tutulur; hasta iletişimi gerekçe gösterilir.

Ustalık ve kalfalık belgeleri

Türkiye’de alınmış ustalık ve kalfalık belgeleri dosyaya eklenir. Bu belgeler apostilli ve Almanca çevrilmiş olarak sunulur.

Bkz. kurs bitirme belgesi.

Karar ne kadar sürer

Süre, mesleğe ve yetkili makama göre değişir. İşvereninizi bu süre konusunda baştan bilgilendiriniz; iş teklifinin geçerliliği süreyi aşabilir.

Ret ve itiraz

Olumsuz karar gerekçesiyle bildirilir ve itiraz yolu açıktır. Gerekçe genellikle eksik eğitim saati ya da içerik farkına dayanır; bu eksikler tamamlanabilir.